View this article in PDF
clgsfnaf6 arfpm Û 
 
dfcf]jfbLsf sf/0f lx+;f–k|ltlx+;fsf] 6«ofkdf k/]sf ;]tL / s0ff{nL c~rnsf kxf8L lhNnfsf afl;GbfnfO{ of] jif{ k|s[lt -dg;'g_ n] klg 7Uof] . :yfgLo pTkfbg ^) k|ltzt 36]sf] / ;'/Iffsf] cefjdf aflx/sf] cGg cfk"lt{ 7Kkk|foM ePsf sf/0f To; e]usf s/La * nfv dflg; s]xL dlxgf leq} eLif0f clgsfnsf] rk]6fdf kb}{5g\ . ltgnfO{ ;DefJo ef]sd/Laf6 arfpg s]Gb|af6} 7f]; kxn x'g' h?/L 5 . sf7df8f}F cyf{t\ s]Gb|nfO{ To;lglDt tftf] nufpg, To; If]qsf /fhgLltsdL{;lxt cGo g]kfnLx¿ klg ;lqmo x'g' h?/L 5  
 
df]xg d}gfnL
 

sf]N6L, afh'/f . afh'/fsf] k"jf]{Q/df kg{] sf]N6L ahf/ kf]xf]/;fn;Dd u'Nhf/ lyof] . xKtfdf tLg k6s rNg] sf]N6L–g]kfnu~h p8fgaf6 #% ldg]6df g]kfnu~h k'luGYof] . d'u', sflnsf]6 / x'Dnfsf s]xL efu / afh'/fsf ljleGg 7fpF hfg] dflg;x¿ sf]N6L eP/ cfpg]–hfg] uy{] . a6'jfx¿nfO{ v'jfpg / af; a;fpg @) j6f eGbf a9L xf]6n–nh lyP . /fli6«o afl0fHo Aofª\s, s[lif, jg / vfg]kfgLsf zfvf sfof{no lyP . k'ln; rf}sL lyof] . vfB ;+:yfgsf] l8kf]n] jif{]lg ‰08} tLg xhf/ SjLG6n rfdn laqmL uYof{] .

t/, x]bf{x]b{} tL lbg km]l/P . kf]xf]/ dª\l;/df k|x/L p7]/ lxF8]kl5 Kn]g rNg 5f]8\of] . Aofª\s p7]kl5 vfB ;+:yfgn] sf]N6L l8kf]df rfdn k7fpg 5f]8\of] . sf]N6L l8kf]af6 rfdn lng] dflg;x¿n] rfdn lngsf nflu k"/} Ps lbg 6f9fsf] dft{8L ahf/ k'Ug' k¥of]– Tof] klg !) lsnf]eGbf a9L gkfOg] .

dfcf]jfbLn] ljdfg:ynsf] 6fj/, jg, s[lif, vfg]kfgL, k|x/L / vfB ;+:yfgdf dl§t]n 5s{]/ cfuf] nufPkl5 sf]N6L ahf/ ;'g;fg aGof] . af6fsf b'j}5]psf clwsf+z k;nx¿df tfNrf ‰'l08P . ePsf k;ndf klg u|fxs 5}gg\ . sf]N6L dfG5] ljgfsf] ahf/ ag]sf] 5 cfh .

ef/L af]s]/ / xf]6nnfO{ t/sf/L, bxLb"w a]r]/ yf]/}ltgf] cfDbfgL ug{] qmd 6'6\of] . pQ/L e]udf k|z:t kmNg] :ofp g]kfnu~h hfg 5f8\of] . pko'Qm :6f]/ gx'gfn] :ofp /fVg ufx|f] 5 . æoxfFsf :ofp ufO{ af5fn] vfFb}5g\,Æ sf]N6Lsf Jofkf/L hl;/fd ;fxgL eG5g\ .

csf{lt/, ls;fgx¿n] lsGg'kg{] ;fdfgsf] efpm cSsfl;Psf] 5 . æof] Ps Kofs]6 g"gnfO{ tL; ?k}ofF k5{,Æ lxdfnL e]usf nflu ;:tf]df laqmL ug{] ul/Psf] cfof]l8go'Qm efg' g"gsf] Kofs]6 b]vfpFb} e"tk"j{ lhNnf k~rfot pk;efklt ;"o{k|;fb lu/L eG5g\ . Ps lsnf] lrgL lsGg ?= &) lgsfNg'k5{ . æ;a}eGbf sd;n Ps lsnf] rfdnsf] ?=$) k5{ .Æ
ev{/} wfg kfs]sf a]nf sflQsd} klg rfdn olt dxËf] 5 eg] rfdn, sf]bf] / s? ;lsFb} hfFbf slt k'Ug] xf] eGg] lrGtf ;a}nfO{ 5 . æwgLn] t vfnf $) ?k}ofF xfn]/ klg . u/Lan] s] vfnf <Æ lu/L eG5g\ .

lau|]sf] afnL
afh'/fdf o; k6s cGg afnL lalu|of] . wfg k;fpg] a]nfdf st} a9L kfgL k¥of], st} cl;gf k¥of] . st} wfgsf afnfdf rfdn kmn]g, ku6f dfq kmNof] . csf{] k|d'v afnL sf]bf]sf] xfnt klg To:t} 5 . 9dsg] ufpFnufot sf]bf] d'Vo afnL x'g] n]ssf ufpFdf ls;fgn] sf]bf] l6Kg} k/]g . æxfd|f]df wfg x'Fb}g . sf]bf] x'GYof], o;kfln Tof] klg ePg . ds} x'GYof], ds} klg efn'n] vfOlbof],Æ 9dsg]sf ls;fg xs{ af]u6L eG5g\ .

wfg x'g] 7fpFsf dflg;x¿ o;kfln wfg kf]xf]/sf t'ngfdf cfwf dfq kmn]sf] atfpF5g\ . lhNnf s[lif sfof{no afh'/fn] o;kfln of] lhNnfsf] cGg pTkfbg kf]xf]/sf] eGbf ^) k|ltztn] 36]sf] cg'dfg u/]sf] 5 . o;n] afh'/fdf cfpFbf s]xL dlxgfleq} clgsfn / ef]sd/L z'? x'g] 8/nfUbf] ;Í]t lbG5 .

k|foM clgsfn nfUg] afh'/fsf] pQ/L e]udf dfcf]jfbLx¿n] s'g} klg /fhgLlts bnsf g]tf / ;lqmo sfo{stf{nfO{ a:g lbPsf 5}gg\ . jfO, h'sf]6, ;kf6f h:tf ufpFaf6 ;b/d'sfd cfPsf dflg;x¿sf cg';f/ tL 7fpFdf dfcf]jfbLn] o'jfo'jtLx¿nfO{ hah{:tL cfˆgf] ;]gfdf egf{ ug{] / tflnd lbg] ul//x]sf 5g\ . csf{lt/ ;]gf / k|x/Lsf] sf/afxLdf klg w]/} lgbf{]if dflg;n] Hofg u'dfPsf 5g\ . To;}n] sfd ug{;Sg] dflg;x¿ ufpFaf6 aflxl/Fb}5g\ . ædflyNnf] !! j6f uflj;sf o'jfx¿ ;b/d'sfd cfpg] / ljb]z hfg] qmd a9\bf] 5,Æ afh'/fsf sfd' k|d'v lhNnf clwsf/L d'lQmgf/fo0f e08f/L eG5g\ . ljb]z hfgsf nflu kl/rokq agfOlbg' lhNnf ljsf; ;ldltsf] sfof{nosf] d'Vo sfd ag]sf] 5 . o'jf >dzlQmsf] o:tf] knfogsf sf/0f :yfgLo pTkfbgdf g/fd|f] c;/ k/]sf] 5 .

afh'/fsf tNnf] e]usf ufpFx¿nfO{ /fd|f] cGg kmnfpg] 7fpFsf ¿kdf lnOG5 . ToxfF ls;fgx¿n] pGgt aLpm / /f;folgs dnsf] klg k|of]u ug]{ u5{g\ . t/, o;kfln ls;fgx¿n] c;'/Iff cflb sf/0fn] ubf{ ;dodf dn / aLpm kfpg ;s]gg\ . Tof] tYo lhNnf k|zf;gnfO{ klg yfxf 5 . To;}n] k|lhc e08f/L eG5g\, æo;n] ubf{ cfpFbf] afnLnfO{ klg c;/ k/]sf] 5 .Æ

cGg cfpg] af6f] aGb
cfˆgf] cGg pTkfbg /fd|f] ePsf a]nfdf klg afh'/fdf vfg k'Ub}gYof] . s[lif ljsf; sfof{nosf cg';f/ afh'/fdf kf]xf]/;fn &,*)) d]l6«s 6g cGg ck'u lyof] . o; sdLnfO{ s]xL xb;Dd g]kfn vfB ;+:yfgn] k"/f uYof{] . kf]xf]/;fn vfB ;+:yfgn] afh'/fdf &*) d]l6«s 6g rfdn k'¥ofPsf] lyof] . sfdsf nflu vfBfGg sfo{qmdn] klg cGgsf] sdL k"/f ug{ lgs} ;xof]u u/]sf] lyof] . afFsL cGg Jofkf/L jf ufpFn] cfkm}Fn] c5fdsf] ;fFkm]au/af6 e]8f, vRr/nfO{ af]sfP/ jf cfkm}F af]s]/ Nofpg] u/]sf lyP .

cGg sd kmn]sfn] o; jif{ afh'/faf;LnfO{ aflx/sf] cGg kf]xf]/ eGbf a9L rflxPsf] 5 . t/, cGg cfk"lt{ x'g] gfsfx¿ dfcf]jfbL lx+;fsf sf/0f aGb ePsf 5g\ . kf]xf]/;fn, c;f]hd} vfB ;+:yfgsf uf]bfdx¿ rfdnn] 6gf6g el/Psf lyP . o;jif{ ;+:yfgsf uf]bfddf Ps u]8f] klg gofF rfdn cfPsf] 5}g . ;+:yfgsf cg';f/, kf]xf]/;fnsf] …:6sÚ n] dª\l;/sf] klxnf] ;ftf;Dd dfq y]U5 . cfˆgf] :6sn] dª\l;/;Dd wfgf];\ eGgsf nflu ;+:yfgn] uPsf] c;f]hb]lv kl/rokq x]/]/ afh'/fsf dflg;nfO{ dfq rfdn lbg yfn]sf] 5 . Tolta]nf ;Dd x/]snfO{ @% s]hL rfdn lbg] u/]sf]df clxn] !) s]hL dfq lbg yflnPsf] 5 .

vfB ;+:yfgn] c5fdsf] ;fFkm]au/b]lv dft{8L;Dd rfdn 9'jfgL ug{sf nflu 7]Ssfk§f t ul/;s]sf] 5 . t/, wgu9L l8kf]af6 ;fFkm]au/;Dd pm cfkm}Fn] rfdn k'¥ofpg ;s]sf] 5}g . klxn] klxn] ;fdfGo dd{t u/]kl5 c;f]hlt/} v'Ng] l;nu9L–;fFkm]au/ ;8s o;kfln dd{t gePsfn] rfdn 9'jfgL x'g g;s]sf] xf] . dfcf]jfbLsf 8/n] ;8s ljefun] af6f] dd{t ug{sf nflu k7fpg'kg{] a'N8f]h/ k7fPsf] 5}g . To;sf nflu ;'/Iff lbg ;'/Iff lgsfo 8/fO/x]sf] 5 . To;}n], lgs6 eljiodf vfB ;+:yfgsf] rfdn ;fFkm]au/ k'Ug] ;Defjgf 5}g .

rfdn ;fFkm]au/ k'luxfn] klg ToxfF rfdn e08f/ ug]{ uf]bfd o;k6s ;+:yfg;Fu 5}g . ;fFkm]au/l:yt ;+:yfgsf] uf]bfddf kf]xf]/;fn dfcf]jfbLx¿n] cfuf] nufOlbPsf lyP . ToxL uf]bfd dd{t u/]/ clxn] ;z:q k|x/L an a;]sf] 5 .

s]xL u/L ;fFkm];Dd 6«s k'luxfn] klg ToxfFaf6 dft{8L;Dd rfdn k'¥ofpg] sfd hl6n 5 . e]8f, vRr/ jf dfG5] h]nfO{ af]sfP klg ;fFkm]af6 dft{8L k'Ug sDtLdf tLg lbg nfU5 . o; aLrdf s'g} klg 7fpFdf k|x/L / ;]gf 5}g . o; e]udf dfcf]jfbL rnv]n Tolt geP klg l5d]sL lhNnf c5fdaf6 cfpg] dfcf]jfbLn] ;lhn} rfdn n'6\g ;S5g\ . dfcf]jfbLx¿n] oxL ebf}df !)) j6f vRr/df af]sfPsf] rfdn a'9fau/af6 n'6]sf lyP . oxL sf/0f x'g;S5 sfdsf nflu vfBfGg sfo{qmd cGtu{t kf]xf]/;fn u/]sf] sfdsf] Hofnf :j?k lbg'kg{] Ps ;o d]l6«s 6g rfdn afh'/f k'Ug ;s]sf] 5}g .
cfk"lt{ / 9'jfgLsf] o:tf] ;d:ofn] o; cj:yfaf6 afh'/f lhNnfnfO{ dfq geO{ d'u' / x'DnfnfO{ klg plQs} c;/ k/]sf] 5 . d'u'sf] udu9L / ;f?sf]6 clg x'Dnfsf >Lgu/ / ;s}3f6 l8kf]sf nflu vfB ;+:yfgsf] rfdn sf]N6L l8kf] eP/ hfg] uYof{], t/ clxn] To;f] x'g g;Sg] ePsf] 5 . Totflt/ rfdn k7fpg] sf]N6L l8kf]df kf]xf]/ r}tdf d'u' n}hfg /flvPsf] ljZj vfB sfo{qmdsf] rfdn n'6]/ dfcf]jfbLn] cfuf] nufOlbP kl5 ;f] l8kf] aGb 5 . cfuf]n] k'¥ofPsf] Iflt t ;fdfGo dd{tkl5 k"lt{ ug{ ;lsG5, t/ ;'/Iff Joj:yf gx'Fbf;Dd Tof] l8kf] k'gM rnfpg g;lsg] s'/f ;+:yfgn] atfPsf] 5 .

b'u{d lhNnfx¿df vfBfGg cfk"lt{sf] Pp6f dxŒjk"0f{ ;|f]t Jofkf/L ju{ xf] . logn] dxFuf]df eP klg ufpFufpF;Dd rfdn k'¥ofpg] uy{] . t/ clxn] pgLx¿nfO{ klg To;f] ug{ sl7g ePsf] 5 . ;fFkm]df ;z:q k|x/L a;]kl5 p;sf] cfFvf Jofkf/Lx¿n] afh'/f nfg] rfdndf k¥of] . ;f] rfdn afh'/f x'Fb} x'Dnf, d'u' / sflnsf]6 klg hfG5 eGg] s'/f ga'‰]sf ;z:q k|x/Ln] rfdn dfcf]jfbLsf nflu nluPsf] 7fg] . To;kl5 pgLx¿n] afh'/f lhNnf k|zf;g sfof{nosf] l;kmfl/; ljgf ;fFkm]af6 rfdn n}hfg gkfOg] lgod agfP .

æPs} k6s a9L dfqfdf nfg'sf] ;§f yf]/yf]/} a? xKt}lkR5] cfP/ n}hfp eg]sf] 5,Æ afh'/fsf sfd' k|lhc e08f/L eG5g\ . cGgsf] cefj ePsf clwsf+z 7fpFaf6 ;fFkm]au/ k'Ug / ToxfFaf6 ;fdfg lnP/ kms{g sDtLdf cf7 lbg nfU5 . To;}n], k|zf;gsf] of] ;Nnfx dfGg'eGbf Aofkf/ g} gug{' Jofkf/Lx¿sf nflu nfebfos x'G5 . æJofkf/Ln] dfg]sf 5g\,Æ e08f/L eG5g\ . clxn]sf] 38Ldf k|x/L k|zf;gsf] o:tf] c;Dej ;Nnfx …dfG5f}FÚ eGg' Jofkf/Lx¿sf] afWotf xf] eGg] a'´g sl7g 5}g .
rfdn dfq xf]Og lrgL, t]n, rfprfp, la:s'6, lrp/f, dl§t]n, SofGef; h'Qf / 8«fO ;]n Aof6«L ;d]tsf] sf/f]af/ ug{ k|zf;gsf] :jLs[lt lng'k5{ . lhNnf k|zf;gn] :jLs[t u/]hlt dfqfdf ;fdfg Nofpg klg ufx|f] 5 . ;]gf / k|x/Ln] el/ofx¿nfO{ dfcf]jfbL ePsf] zÍf u/]/ ToxL cg';f/ Jojxf/ ug{] ePsfn] pgLx¿ 3/ 5f8]/ lxF8\g ufx|f] dfG5g\ .
;fdfg 9'jfgL ug{] oxfFsf] k|d'v ;fwg e]8f lxF8fpg klg ufx|f] 5 . ;fdfg af]sfPsf e]8fnfO{ /flt ! ah]b]lv lxF8fP/ laxfg gf} ah]lt/ ef/L la;fP/ jgdf rg{ k7fpg'kg]{ x'G5 . t/, cfhef]ln /flt lxF8\g' / e]8f lxF8fpg' Hofg hf]lvddf kfg{' x'G5 . æ;Lwf;fwf dflg;nfO{ lk6\5 xfd|f] k|x/Lx¿n],Æ 9dsg]sf Ps Jofkf/L eG5g\ .

csf{lt/ df]6/af6f] dd{t gePsfn] ;fFkm];Dd 6\ofS6/n] dfq ;fdfg 9'jfgL u5{ . 6\ofS6/n] dfu cg';f/sf] ;fdfg Nofpg ;Sb}g . To;}n] ;fFkm]df hlxn] klg ;fdfgsf] xfxfsf/ x'G5 . cfkm"n] rfx]sf] / l;kmfl/; ePsf] ;fdfg gkfOPkl5 Jofkf/Lx¿n] el/of l/Q} kmsf{pg' k5{ . æ;fFkm]df lrp/f kfOGg, lrgL cln a9L kfOg] ePsfn] el/of l/Q} kmsf{pg' eGbf lrgL l;kmfl/; u/] eGbf %) lsnf] a9L lnP/ cfPsf] k|zf;gn] x}/fg kf¥of],Æ sf]N6Lsf Jofkf/L ;fxgL eG5g\ . ;fFkm]df kf]xf]/;fn s]hLsf] ?=!@ kg{] rfdnsf] df]n o;kfln ?=!& k'u]sf] 5 .

æxfdL ufpFn]x¿n] jgkfvf lxF8\bf gfª\uf v'§f lxF8\g'kg{] eof] . h'Qf rKkn nfpg gkfpg] eof}F . vfgf 5}g . lxF88'n ug{ kfpFb}gf}F . xfdL 9'ª\u] o'udf kms{+b}5f}F,Æ sf]N6Lsf h;L/fd ;fxgL eG5g\ . æxfd|f k|zf;sx¿sf] a'l4 s:tf] xf]nf– h'Qf dfcf]jfbLn] dfq} nufpF5g\, rfdn ltgn] dfq} vfG5g\, ufpFn] s]6fs]6Ln] rfprfp vfFb}gg\ / ufpFn]nfO{ /]l8of] ;'Gg / 6r{ nfO6 afNg Aof6«L rflxFb}g eGg] <Æ lu/L eG5g\ .

;/sf/n] b}lgs pkef]Uo a:t'sf] sf/f]af/df nufPsf] lgoGq0fn] dfcf]jfbLnfO{ eGbf a9L c;/ hgtfnfO{ k/]sf] 5 . æpgnfO{ t s] 5 / < 3/df rfdn s'6]sf] 5 ls 5}g, kL7f] lkFw]sf] 5 ls 5}g < dtna 5}g . cfpF5g\, aGb"s b]vfP/ vfg]s'/f vfG5g\ / hfG5g\,Æ kf08';]gsf Ps ls;fgn] atfP . æafx« dlxgf sfd u/]/ ^–& dlxgf vfg gk'Ug] 7fpFdf rf/kfFr hgf dfcf]jfbL cfpF5g\, cfdfa'af eg]/ ;fOgf] nufP/ l;Q}F vfP/ hfG5g\,Æ h'sf]6sf k"j{ uflj; cWoIf b]jaxfb'/ /f]sf eG5g\ .

dfcf]jfbLx¿sf] o:tf] …eb|Ú cftÍ oxfF lbgx'F a9\bf] dfqfdf 5 . ux'F kfSg] dlxgf h]7 / c? afnL kfSg] a]nf sflQsdf pgLx¿ ufpFn]af6 afnL p7fpFb} lxF8\5g\ . o;kflnsf] sflQsdf klg pgLx¿n] pbL{ lbPsf 5g\– …sfFwfsf] n]sdf xfd|f] ;]gfsf] Aof/]s /fVg nfu]sf 5f}F . x/]s 3/w'/Ln] uR5]x]l/ % b]lv !) kfyL cGg a'‰fpg' k5{ .Ú afnL lalu|of];\ ls ;lk|of];\, ufpFn]sf 5f]/f5f]/Ln] vfg kfpg ls gkfpg pgLx¿nfO{ dtna 5}g .

o:tf] cj:yf ef]u]sf sf]N6Lsf k'/fgf /fhgLlts g]tf ;"o{k|;fb lu/L *@ jif{sf] pd]/df eG5g\, æxfdLn] t lav vfP/ dg{ dfq afFsL 5 . lav rflxF xfdL;Fu k|z:t 5 dfly kf6gdf .Æ

nnn
;/sf/n] cfkm"n] k'¥ofpg'kg{] cGg gk'¥ofPsf], lghL If]qnfO{ cGgsf] sf/f]af/df lgoGq0f nufPsf], ePsf] cGg dfcf]jfbLn] vfOlbg] / rGbf eg]/ lnOlbg] u/]sf] / :yfgLo pTkfbg 36]sfn] ;]tLsf kxf8L lhNnf / s0ff{nL c~rndf o;kflnsf] lxpFb ;lsFbf g;lsFb} clgsfn nfUg] k|:6 5 . o; If]qsf cf7 nfv dflg;x¿ pkfoxLg 5g\ .

t/, o:tf] cj:yf x]g{ s]Gb|sf] ;/sf/ 6f9f 5 . lbkfon / ;'v{]tdf /x]sf ;'b"/klZrd / dWoklZrdsf If]qLo sfof{no / If]qLo lhDd]jf/L af]s]/ /x]sf ToxfFsf clwsf/Lx¿df o; ;d:ofk|lt ;Dj]bgzLn eP/ sfd ug{] hfFu/ b]lvFb}g . ;'b"/klZrdf~rnsf] If]qLo ;b/d'sfd lbkfonaf6 #& lsnf]ld6/ 6f9f ;fh3f6 eGbf pQ/klZrd nfUg] af6f] dd{t ug{'k5{ eGg] r]tgf lbkfondf k'u]sf] gb]lvg' o;}sf] Pp6f pbfx/0f xf] . Tolt af6f] dd{t x'Fbf klg ;]tLsf] ;Dk"0f{ kxf8L e]u / s0ff{nLsf s]xL efunfO{ clnslt /fxt ldNg ;S5 .
s0ff{nL / ;]tLsf dflg;sf] of] ;fd"lxs kL8fk|lt /fli6«o :t/d} lrGtg x'g' h?/L b]lvG5 . s0ff{nL / ;]tL kxf8sf dflg;nfO{ ef]sd/Laf6 arfpg cGgkfgLsf] k|aGw ldnfpg s]Gb| of l;+xb/af/ g} gtftL gx'g] :ki6 5 . s[lif ljsf; sfof{nos} cfFs8fnfO{ cfwf/ dfGbf klg, afh'/f lhNnfdf o; jif{ ePsf] cgfh pTkfbgn] cfufdL df3–kmfu'geGbf ptf s;}u/L klg wfGg ;Sb}g . /, clxn]b]lv g} af6f], ;8s cflb dd{t u/]/ aflx/sf] cGg To; If]qdf k'Ug]–k'¥ofpg] Joj:yf ug{lt/ ;/sf/ nfu]g eg] To; If]qsf nfvf}F hgtf ef]sd/Lsf] e'jF/Ldf kg]{ lglZrtk|foM 5 . Tolta]nf s]xL ug{ rfx] klg w]/} l9nf] eO;s]sf] x'g]5 . t;y{ ;/sf/nfO{ ;]tL–s0ff{nLsf hgtfk|lt p;sf] lhDd]jf/L af]w u/fpg cf–cfkmgf] 7fpFaf6 k|oTg ug{' ;]tL–s0ff{nL afx]ssf dflg;sf] klg pQ/bfloTj xf] . -!(%@ zAb_ n

-vf]h kqsfl/tf s]Gb|_
lxdfn va/klqsf, d+l;/ !—!%, @)%( df klxnf] k6s k|sflzt

æsfn;]gfÆdfly
zfxL ;]gf

df]xg d}gfnL

afh'/fsf] ;b/d'sfd dft{8Laf6 lgs} dfly 9dsg] ufpF hfg]] psfnf]df, dflyaf6 tn ‰b}{ u/]sf] !!÷!@ jif{sf] xFl;nf] s]6f]n] ef/L la;fP/ ;f]Wof], æ:ofp vfg] xf] ;/ <Æ p;n] !) j6f :ofpsf] bfd @^ ?k}ofF atfof] . ækRrL; lbG5f}FÆ eGbf xfF;]/ eGof], æx'Fb}g ;/ Û of] :ofp a]r]/ h'Qf lsGg'kg]{5 .Æ
p;sf] xF;fO / of]hgf ;'g]kl5 #) ?k}ofF lbP/ :ofp vfFb} xfdL psfnf] nfUof}F . of] !! sflQssf] s'/f xf] .
b'O{lbgkl5Ù sf]N6Laf6 kms{]/ cª\ukfgL hfg] qmddf xfdL kf08';]gsf] psfnf] r9\b}lyof}F . bf]af6f]df cndlnPkl5 xfdL pleof}F . Ps}l5gkl5 Ps hgf xFl;nf] s]6f] dflyaf6 cfOk'Uof] . æpm ToxL t xf] cª\ukfgL,Æ p;n] xfdLnfO{ af6f] b]vfOlbof] . p;sf] af]nL ;'g]kl5 yfxf eof] pm ToxL :ofp a]Rg] s]6f /x]5 . lrGg]ljlQs} xfdLn] p;nfO{ ;f]Wof}F æh'Qf lsGof} t <Æ æcxF, k};f k'u]g . dft{8Laf6 g"g lsg]/ NofPsf] 5' . ufpFdf g"g a]R5' . To;kl5 rflxF kSsf lsG5' ;/ .Æ æeft sxfF vfof} t <Æ eGbf p;n] vNtLaf6 rfdn lgsfn]/ eGof], æclnslt rfdn vfPF ;/ Û eft vfg 3/} k'U5' .Æ
pm cfˆgf] 3/ hfg cf]/fnf] nfUof] . xfdL cª\ukfgL hfg t];f]{ nfUof}F . clnk/ k'u]kl5 xfd|f] el/ofn] eGof], æljr/fsf] 3/df To:tf] 5 . s] vfnf / eft <Æ

Tof] s]6f /fdnfn bdfO{sf] 5f]/f /x]5 h;sf] ;f; 8]9 306fcl3 dfq uPsf] lyof] . af6}df kg]{ pgsf] 3/df xfdL k'Ubf pgsf] nfz 3/af6 lgsflnFb} lyof] . 8fFsf] 5f]8]/ /f]O/x]sL pgsL @)÷@@ jif{sL 5f]/L nfnsnfnfO{ csL{ dlxnfn] ;dft]sL lyOg\ . /fdnfnsL hxfg / cf7 jif{sL 5f]/L cfFugdf a;]/ /f]O/x]sf lyP . ToxfF Pslqt l5d]sLx¿sf cfFvf klg 6Nkn6Nkn lyP .

/fdnfnnfO{ #) 306f hlt cl3 6fpsf]df uf]nL nfu]sf] lyof] . uf]nL 7f]Sg]n] pgnfO{ 7fpFsf] 7fpF d/]sf] 7fg]sf x'g;S5g\, t/ w'sw'sL afFsL x'gfn] ufpFn]n] 36gf:yn cª\ukfgLaf6 cfwf 306f tnsf] pgsf] 3/ k'¥ofPsf lyP .

/fdnfn;Fu} uf]nL xflgPsf cª\ukfgLsf ^ hgf dflg;x¿ ;f}o{ /fpt, t'nf /fpt, g/axfb'/ af]x/f, rGb' af]x/f, ¿k bdfO{ / sfzL ;fsL{ uf]nL nfUg] lalQs} d/]sf lyP .

pgLx¿nfO{ dfg]{ zfxL g]kfnL ;]gf / k|x/Lsf] 6f]nL !! sflQs @)%( sf] ;fF‰ afh'/fsf] ;b/d'sfd dft{8Laf6 u:tLdf lg:s]sf] lyof] . !@ sflQs laxfg l‰;ld;df cª\ukfgL k'Ubf pgLx¿n] af6f]5]psf] xl/s[i0f /fptsf] 3/df aQL an]sf] / dflg;x¿ s'/f ul//x]sf] e]§fP . pgLx¿n] 3/nfO{ 3]/f xfn] / leq sf] 5 egL ;f]w] .

3/leq ;ft hgf dflg;x¿ tf; v]n]/ al;/x]sf lyP . cfwf/ft;Dd sf]bf]sf] gn sf6]/ 3/ kms]{kl5 pgLx¿ tf; v]Ng yfn]sf lyP . l5d]sLx¿sf] c8\sn cg';f/ aflx/af6 af]Ng] dfG5]nfO{ pgLx¿n] dfcf]jfbL 7fg] . dfcf]jfbLn] tf; v]Ng]nfO{ oftgf lbg] x'gfn] pgLx¿n] aQL lgefP . o;af6 ;zlÍt ag]sf] ;'/Iff kmf}hn] pgLx¿nfO{ km]l/ af]nfof] . pgLx¿ gaf]n]kl5 9f]sf kmf]/]/ leq k;]sf] kmf}hn] ToxfF ePhlt ;ft} hgfnfO{ uf]nL 7f]Sof] .

;]gf / k|x/Lsf] x'n lxF8]kl5 cª\ukfgLdf xfxfsf/ dlRrof] . ufpFn]x¿n] nfz g5'g] lg0f{o u/] . lgbf]{if dflg; dfl/P egL lhNnf k|zf;g sfof{nodf ph'/L ug{ !) hgfsf] 6f]nL lhNnf ;b/d'sfd dft{8Ltkm{ nfUof] . ltgn] 9dsg]df af; a;]sf] 7fpFdf /]l8of] g]kfnsf] ;dfrf/ ;'g] ækf08';]gdf ;ft hgf cftª\ssf/L dfl/P .Æ cftª\ssf/Lsf dltof/ eg]/ k|zf;gn] b'Mv b]nf eGg] 8/n] pgLx¿ ;b/d'sfd hfg] of]hgf Tofu]/ af6}af6 kmls{P . pgLx¿ ufpF kmls{;s]kl5 !@ sflQssf] dWofXg ^ j6f nfz Ps}k6s d;fg3f6lt/ nluPsf lyP . b'O{ hgf elthf, Pshgf ef~hf / Ps hgf gflt kg]{ cfkmGt u'dfPsf] kL8fn] ubf{ cfs'nJofs'n ePsf jL/axfb'/ af]x/f / czQm j[4x¿ afx]s ufpFdf nf]Ug]dfG5] sf]xL lyPgg\ . ^ hgf dflg; 7x/} / ! hgf 3fOt] ePsf] xl/s[i0f /fptsf] 3/5]pdf zf]sfs'n dlxnfx¿ cfnfkljnfk ul//x]sf lyP . x'nsf] Pp6f kf6f]af6 Ps hgf j[4f …dnfO{ klg uf]nL 7f]s\Ú eGb} xfdL5]p cfOk'lug\ . …logLx¿ uf]nL 7f]Sg] dflg; xf]Ogg\Ú eg]/ ufpFn]n] ;D‰fPkl5 pgL kmls{Og\ .

æ/f]u nfu]/, cf}iflw ubf{ klg gePkl5 dfG5] dg'{ :jfefljs} xf] . o;/L lgbf]{if dflg; dfl/g' rflxF cGofo xf],Æ jL/axfb'/n] eg] .

Pshgf elth, 5f]/LHjfOF / gflt u'dfP/ klg w}o{ gu'dfOsg c?nfO{ ;DemfO/x]sL wgdtL af]x/f afx]s c¿ ;a}sf] cg'xf/ ;ftf] p8]sf] h:tf] b]lvGYof] . tL; hgf 5f]/f5f]/LnfO{ 6'x'/f / ;ft hgf dlxnfnfO{ ljwjf agfPsf] / dfl/Psf cfkmGtnfO{ /fHon] cftª\ssf/L 3f]if0ff u/]sf] s'/f ;xg ;Sg] Ifdtf pgLx¿df b]lvFb}gYof] . x'g klg dfl/Psfx¿dWo] t'nf /fpt, g/axfb'/ af]x/f / rGb' af]x/f s/La b'O{jif{cl3 dfcf]jfbLsf nfn;]gf;Fu le8\g kf08';]gsf ufpFn]x¿n] agfPsf] …sfn;]gfÚ sf ;b:o lyP . …sfn;]gfÚ n] s}of}F k6s dfcf]jfbLx¿nfO{ cfˆgf] If]qaf6 n3f/]sf] klg lyof] . …ufpFn]åf/f dfcf]jfbL wkfOPÚ egL Tolta]nf ;/sf/L ;~rf/dfWodx¿n] …sfn;]gfÚ sf lqmofsnfksf] k|rf/ klg u/]sf lyP . o:t} u/]sf sf/0f sfn;]gfsf ;b:ox¿nfO{ kl5 dfcf]jfbLx¿n] oftgf lbPsf lyP .

kf08';]gsf] syf olQd} 6'lª\ub}g . cª\ukfgLdf ;ft hgf df/]kl5 ;]gf / k|x/L ToxfFaf6 cf]/fnf] ‰/] . rfFkmf¿v eGg] 7fpFdf ;fgf] lrof k;n yfk]sf 8anaxfb'/ s8fotnfO{ …kbdaxfb'/ zfxL sxfF 5 <Ú egL ;f]Wbf atfpg g;s]sf] …ck/fwÚ df @÷$ a'6 d'vdf lxsf{P/ pgLx¿ c‰} cf]/fnf] nfu] . cfˆgf afa'–cfdf, hxfg / efO;Fu} v]tdf wfg sfl6/x]sf kbdaxfb'/nfO{ s7fnfdf ;dft]/ tfg] .

dª\l;/ @)%* df b]ze/ ;ª\s6sfn nfUg]lalQs} dfcf]jfbLsf] lr7L cf];f/]sf] -kbdaxfb'/ k]zfn] xNsf/f lyP_ cf/f]kdf tLg dlxgf y'lgPsf] / csf]{ tLg dlxgf b}lgs tfl/v af]s]sf] cfˆgf] 5f]/fnfO{ ;]gf / k|x/Ln] ;dft]kl5 clgi6 x'g] 7fg]/ kbdsf afa' kl5kl5 uP . pgL;Fu} kbdsL hxfg tLg jif{sf] 5f]/f] af]s]/ uOg\ . kfFr÷5 hgf l5d]sLx¿ pgLx¿eGbf s]xL kl5 uP .

ædfcf]jfbLsf] a}7s u/fpF5;\ . c‰ unkmQL u5{;\ eGb} r'6\b}r'6\b} nu] . Toqf]hgfn] PsPsk6s r'6\bf s] afFsL /xg' / Û bfFt af6}df v;fn] . n'uf s]xL lyPg, s§' dfq} . h'Qf af6}df v;fn] . sfFwfsf] n]sdf k'Ubf klg w'sw'sL afFsL /x]5 . uf]nL xfg]5g\ / lubL aflx/ lg:s]sf] nfz af6fdf kmfn]/ uP5g\,Æ pgsf afa'n] 6f]nfpFb} xfdLnfO{ o;f] eGbf 5f]/f dfl/Psf] @$ 306f klg lat]sf] lyPg .

kbdsf afa'n] eg], æd]/f] 5f]/f dfcf]jfbLdf nfu]sf] 5}g . zq'n] To;f] eGof] xf]nf, s'/f a'l‰lbg';\, o:tf] gug'{;\ eGbf sxfF ;'Gy] / < …:;fnfÚ eGy], KjfSs aGb'ssf] s'Gbfn] xfGy] . ;Fu} uPsf] gfltnfO{ nfQfn] xfg]/ tn k'¥ofP . xfGgfsf] sfd dfq 5 . a? 7\ofª\u uf]nL xfg]/ Ps}k6sdf dfl/lbPsf] eP x'GYof] .Æ
kbdsf] nfznfO{ ufpFn]x¿n] vf]nfsf] 3f6;Dd k'¥ofpg ;s]gg\ . sfFwfs} n]sdf uf8]/ kmls{P . nfz uf8]sf] ef]lnkN6 ;Ddklg 3/df lsl/of ;'? ePsf] lyPg . pgLx¿ s] ug{] eGg] lg0f{o ug{ g;Sg] cj:yfdf lyP . kbdsL cfdfn] ?Fb} elgg\, æa? dfcf]jfbLdf uPsf] eP afFRg] lyof] ls <Æ kbd afFr'~h]n dfcf]jfbL gePsf]df uj{ ug{] pgsL j[4 cfdfnfO{ clxn] o:t} nfu]sf] 5 . æd]/f eujfg dsg uf]nL 7f]s]/ dfl/b]pm,Æ rf/ 6'x'/f ;GtfgsL cfdf, kbdsL ljwjf ?Fb} lyOg\ .

;b/d'sfd dft{8Ldf, xltof/ af]s]sf x'g\ jf gaf]s]sf ;a} ;/sf/L clwsf/L / /fhgLlts g]tfx¿ kf08';]g nufot dft{8L eGbf pQ/k"j{sf ;a} uflj;x¿ dfcf]jfbLsf] sAhfdf /x]sf] :jLsf/ u5{g\ . dft{8L uflj;sf] pQ/k"jL{ l;dfgfdf kg]{ sfFwf e~Hofª, kf08';]g / sf]N6Lsf ¿vdf dfcf]jfbLsf tf/]‰08f ljgf cj/f]w lg/Gt/ kmx/fpg', dfcf]jfbLx¿ lgw{Ss;Fu lxF88'n ug{' / pgLx¿n] rfx]hlt rGbf lbg ufpFn]x¿ afWo x'g'n] of] egfOsf] k'li6 klg x'G5 .
g]skf -Pdfn]_ sf] ufpF sldl6sf k"j{ ;lrj kbdsf] v]t c¿sf] eGbf a9L x'gfn] dfcf]jfbLn] pgLaf6 a9L wfg c;'Ng] atfO;s]sf lyP . s]xL dlxgfcl3 vfgf vfg cfOk'u]sf dfcf]jfbLnfO{ cfkm"n] vfg l7Ss kf/]sf] sf]bfsf] /f]6L / g"g lbFbf æo:tf] g/fd|f] vfgf xfdLnfO{ lbg] <Æ eg]/ kbdsf efO{ lkl6Psf lyP .
æpm -dfcf]jfbL_ cfP/ xfdLnfO{ vr{ b]p geP uf]nL xfG5' eG5 . pm -;]gf÷k|x/L_ cfP/ p;f] u5{ . xfdLn] bf]xf]/f] r]kdf k/]/ dg'{k¥of],Æ kbdsf afa'n] eg] .

of] 36gfkl5 kf08';]g cftlÍt aGof] . dflg;x¿ ckl/lrt;Fu af]Ng 5f]8] . af/Ldf ux'Fsf] aLpm 5l//x]sf kf08';]gsf h'Nkm] ;fsL{ xfdLnfO{ b]v]kl5 3/lt/ efu] . aNnaNn ;D‰fP/ kl/ro lbPkl5 pgn] eg], ædfG7f b]lv dfG7f -dfG5] b]lv dfG5]_ 8/fpg] h'u cfof] . xh'/x¿nfO{ b]v]/ d]/f] x8 -z/L/_ sfDof] . To;}n] efu]sf] .Æ o;f] eGbf pgsf] ;f/f z/L/ nunuL sfld/x]sf] lyof] .

afh'/fsf] lhNnf ;b/d'sfd dft{8Lb]lv sf]N6L;Ddsf] Pslbgsf] af6f]df lat]sf b'O{ jif{df ^) hgf eGbf a9L dflg; dfl/Psf 5g\ . dfl/g]x¿df d[To'nfO{ uf}/j 7fGg] dfcf]jfbLb]lv dfcf]jfbLn] 5f8]sf] lj:kmf]6s kbfy{ k8\lsP/ d/]sf 3fF; sf6\g uPsf s]6fx¿ / dfcf]jfbLn] ckx/0f u/L xft afFw]/ nu]sf lgbf]{if dflg;;Dd 5g\ .

dflg;sf] d[To'sf] va/af6 dg yª\lynf] ePsf oxfFsf dflg;x¿sf] kL8f s:tf] 5 eg] pgLx¿nfO{ afFsL hLjg b'Mv} b'Mvdf latfpg'kg]{ lrGtf nfu]sf] 5 . bxL afh]sf gfdn] k|Voft &^ jif{sf Ps j[4n] xfdLnfO{ eg], æltdLx¿ Joy}{ hGd]sf . lhGbuLe/ b'Mv kfpg] eof} . xfd|f]h:tf] ;'vn] ul/vfg kfpFb}gf} .Æ

o; 36gfn] kf08';]g dfq xf]Og k"/} afh'/f / l5d]sL lhNnf c5fd;Dd} ;]gf / k|x/Lk|lt cljZjf; k}bf u/]sf] 5 . xfdL hxfFhxfF hfGYof}F dflg;x¿n] Pp6} s'/f eGy], ækf08';]gdf t tf; v]Ng] dfG5] df/]5 x} .Æ s;}n] eGy], æaf3 dfg{ uPsf] lzsf/Ln] af3 ge]6] 9's'/ eP klg df/]/ lrQ a'‰fpF5 /] . To:t} xf] .Æ n

-vf]h kqsfl/tf s]Gb|_
lxdfn va/klqsf, d+l;/ !—!%, @)%( df
klxnf] k6s k|sflzt

 
 
 
Home || Bal Sansar || Film South Asia || Himal Books || Social Science Baha || Centre for Investigative Journalism
Kathmandu International Mountain Film Festival || Clearinghouse for South Asian Non-Fiction Film